MVURIRE UBUHAKE = JE VAIS PLAIDER LA CAUSE
DE LA LEGITIMITE
Ce poème de la catégorie « Impakanizi », a été composé sous le règne de Yuhi IV Gahindiro. Le poète, sous l’invitation de la reine mère, demande au prince Kimanuka à défendre le jeune roi contre le compétiteur Gatarabuhura.
Mvurire ubuhake Umwami avuriye
Mwebwe bemera b’ubuhake,
Muhaka-banyoni wa Mudahakana
Yarahorombeye mu Bwanga-managa.
005 Yabatumira Ntaraganda
Ngo baze bunguke amatungo y’i Muterezi
Bakamwambika ibisu.
Na njye nkamenya ko nta wagaya ubuhake,
Mu Buhagarara-nkobe bwa Nyirarubazi
010 Ndabaza mwese murambwira.
Mumbwire undi wanatunze adafite ubuhake,
I Buhaga-nyenga akazakwiza.
Mburanye uwagaye umutungo w’i Mutarama
Mwebwe batorana b’imikamo ya Cyanga-mbyiro,
015 Bataragwa mu Kibaya,
Kibabarira agihanze Kirasana kimwimika,
Bakemera inkuna e Bazirika.
Na njye nyine nkaribaza uyu Mwami
Wa Mwambarira-ngoma wa mweza-mbuga
020 Watubwirizaga iyi nganzo.
Ngasobanuza uwarivuze i Tembo rya Kwivuga,
Akatubwira imvano.
Namenye ko yarivuze aritayeho umutima,
Mutanga-ntaka wa Nyiramutima
025 Yararyiciye aho iri ijambo.
Aho ga uryiciye nararyiciye,
Ubuze ubuhake aba abuze icyubahiro
Agahinduka mubi.
MIBAMBWE SEKARONGORO MUTABAZI
Data uwagaye ubuhake ntiyabajije
Ntiyamenye Ruhashya-mbuko
030 Rwa Mbuw-ijoro na Nyiramutima,
Twari twatewe ku Muhama.
Ruhamya ati : nshyira Bareshya-mu-ishyaka
Ishyari ryavutse ntimwantererana
Naba mukuru.
035 Na we Rukoranya-ndashi
Yumva n’uko ari akuri,
Yikora atagera, Mugereranya-ngabo
Wa Ngabo nziza ya Rugaza-nkiko
Aje ku mazi ya Rugina.
040 Ni bwo agarutse aje guherezwa ibicuba
Ruca-mayusi rwa Bicano,
Aviriye ingoma yomozwa ingoma.
YUHI II GAHIMA
Data uwagaye ubuhake ntiyabajije
Ntiyamenye Mwemera-nkuna
Wa Nkubira ya Kazina-ncuro,
045 Aje kurara iwa kari-mugeri.
Uwo ni Gasenda kasonzeye kwa Kavuganyi,
Gasogwe acyoroheye Gasiba-mpiza.
Yemeye ubuhake ntiyabukura mwo ubusa,
Rusanganira-ngoma rwa Nyirabusage
050 Aje arahabwa imirango.
Ariko ga uwananiwe no guhakwa
Ntiyatuka ubuhake,
Mu Buriza bwa Buhayi yarorera.
NDAHIRO CYAMATARE
Data uwagaye ubuhake ntiyabajije
Ntiyamenye Mutigomwa
055 Ingoma zimucisha amakirwe,
Ziti : hita mwo amata, uhite mwo n’amagara.
I Maganda ya Nyabuto,
Maze Rugondo aremera arabirinda
Ati : ntoranye gukama izitarateka,
060 Muhebyi yashatse kwa Kwima kwa Muyenzi.
RUGANZU II NDOLI
Data uwagaye ubuhake ntiyabajije
Ntiyamenye Cyunga-Rwanda cya Rwango-ruke
Aje kubumba ibya Rubanda.
Nkweto ya Nkungerwa
Izo yanyurana mu Itambi
065 Ntiziramuva mu birenge.
Yiciye mu Kivu,
Yicira no mu Kivomo
Ruvungura-ngezi rwa Rwimivuno,
Yagize abanzi arabarimarima.
070 Ati: erega nangwa yaranshakiye
Rushungwa-shema rwa Rwingoma ndamuhoreye.
MUTARA I SEMUGESHI
Data uwagaye ubuhake ntiyabajije
Ntiyamenye Rwenga
Rwangaga kurambirirwa iminsi cyenda,
I Cyesa-mpundu cya Nyiragisaza
075 Yahize Abenengwe, Rugwe rwa Nyarutsimbo.
Kabiri kabiri bajyana inka za Karatsa,
Na we Karatsa akabihorera
Ngo ashaka kubaruta.
Ni ho yari atahiye umutego
080 Wa Mutega wa Mutara wa Mutarumanza,
Agira Abenengwe abaca ku ngoma.
Abami bajya bakunda guhakwa n’ingoma,
Bamara gutsinda bikababera byiza.
KIGELI II NYAMUHESHERA
Data uwagaye ubuhake ntiyabajijwe
Ntiyamenye Kirega-ncuro
085 Cya Kiragira na Kirindirwa,
Anyuza intwari mu ngiga
Ati : jye sintinya ishyamba,
Ishyanga ndarizi
Sindyorohereza ryandushya.
090 Nguwo Jabo ryajyanywe inyuma y’ijuru,
No guca Bukunzi bwa Murembya-ndagano.
Yemeje ubuhake Makindi ya Nyiramakuba,
Ashira amanga aca mu mahamba.
MIBAMBWE II GISANURA
Data uwagaye ubuhake ntiyabajije
Ntiyamenye ko abandi bemeye ubuhake
095 Ntiyamenye Gihunga cyaneshaga Gihangange,
I Nyakirwa cya Kimiryango,
Bucya kibunga mu byaro.
Akibona intege aragikika,
Arakubita mu bitugu
100 Kijya kwiruka aragicuza imikako.
Emwe ntiturakumva gitontoma ukundi
Ababyeyi b’i Karangwe bararuhuka.
YUHI II MAZIMPAKA
Data uwagaye ubuhake ntiyabajije
Ntiyamenye ya Ntarindwa,
Kirunduza-ndwanyi cya Cyigirire,
105 Yagize urwango na Rwuburira-ngisha.
Ati : henga ngere i Majya-ruguru,
Icyo kinyoma gihere,
Ikiroha-bwije ngiteze mu Nyarigina.
Ni ho yari ashinze umuganda,
110 Mugabo-nka-nde wa Mugaba-tare,
Ntare arimukira Ntabara.
Asangwa yagize ubwoba Nyir-ubwiyerezi
Ntiyaruhije arwanya se wa Cyikora
Ku Gicanwa-muriro.
115 Jabiro butuma arinda Gitinywa
Cya Kinyuza-mato,
Kirya abana kikarya ba nyina.
CYILIMA II RUJIUGIRA
Data uwagaye ubuhake ntiyabajije
Ntiyamenye ya Nkuba
Ishukiranyije ubukuba n’ubwenge,
120 I Bwengera-nyoni bwa bugira-bwenge
Ajya gutwika Nyakunzwe.
Uwo ni Gisanura cyasenyaga urugo rw’i Nkanda
Rurugururwa akarwunguza imifuka
Nguwo Bugiri bwahinduraga u Burundi ubugari
125 Na yo amasuka yacu akarima hejuru ya Giswi.
KIGELI II NDABARASA
Data uwagaye ubuhake ntiyabajije
Ntiyamenye ya Ntwari nyiri inka izi,
Rwasa-nkonji rwa Mugera-kurya,
Ajya kutwereka Mutabazi.
Emwe none iyo atadusobanurira tuba tubabaye
130 Ababisha bizihiwe ngo badufashe-mpiri.
None ruba rubabwa impande uru Rwanda
Iba ifite imburano Nyamurunga.
MIBAMBWE III SENTABYO
Yazahawe atari umwinanirwe
Munanira-banyoro wa Munyaga-ndwi wa Samuheza,
Yaraduhoreye Nyabiheko.
135 Kizi se bagwabiye
Abahuzaga Rukabuza kwima Rugina rwa Miyogoro.
Nta gasa no kwiyoboka
Uyu Mwami wa Samuheza amaze rubanda impiza.
Ye Bagoroka ba Micyuro
140 Bifashaga imishumi mu Bwanga-guhemuka.
Ye basoni basangiraga amata
Y’injyishywa za Sabuhanzi bakayaringaniza,
Inganzo ndimo ni ya Bukangana
Yabwiriza ubukungu,
145 Iyo mu Bwanama-nkobe twayiyobotse.
Uzampake neza Maziko
Ya Mahame ya Maguka ndakuzinduye.
Na bwo ubuhake buruta byose
Uwananiwe ubuhake mu Bwurira-mpeke
150 Abaye akaragi.
Sem comentários:
Enviar um comentário