Ibisigo Nyabami- RUTINDUKA -NIBWIRE NYIRI INKA

NIBWIRE NYIRI INKA = JE VAIS DECLINER MES TITRES AU MAITRE
DES BOVIDES

Ce poème de la catégorie “Ibyanzu” raconte une histoire d’une importance assez relative. Son auteur Rutinduka s’est fait enlevé ses vaches par la Cour de Gahindiro. La faute était qu’il avait facilité la fuite au Burundi d’un condamné, le nommé Seruhanga, fils de Sebuhura. L’accusateur et bénéficiaire de ses vaches était un homme doublement indigne, le nommé Ndayitabye, fils de Gisa. En effet, cet accusateur avait lui-même été en exil au Burundi pour avoir appartenu au parti de Gatarabuhura, le rival de Gahindiro. Après l’audition du poème, le roi remit les vaches à son propriétaire Rutinduka et condamna à mort le malhonnête Ndayitabye.


Nibwire Nyirinka
Babwirwa b’urubanza
Rw’intati rwa ya Mikore,
Rukorera acengeranye na Rwambuka-ngeri.
005 Ni urugumye rw’inkiko

Rwamaze Nkibiki ya Rwingwe,
I Butaraka-muriro.
Nibwire Nkundwa
Ya Nyangoma na Ngorore,
010 Ntakire Rweru ngeze mu Cyungo.

Icyo nahisha Nyiri i Cyoganyoni
Uyu mwami wahabwa inka za Cyilima,
Cyabwirwa nde ?
Niyitse rimwe
015 Biciritwa n’imitende

Ya Mutega na Mutima,
Mutamwa yajyanye i Butuga-ntama.
Ntore zaba intindo ya Bicuba
I Hura rya Mirenge
020 Mu Miragiro ya Nkoni

Yasanga sekuru mu Bisaba,
Bya Bisoro na Sarugwe
Musana yigura iyi ngoma.
Ize isamure Nyamiringa
025 Mirindi ya Rumeza

Imenyere imirishyo yawe Mberuka.
Ntiziricura inkoni inka
Z’inkingu ya Nyiramikiko,
Inka yahawe na Nkozimyambi,
035 Ntizinjirwa inka za Ruyege

Zihoza inganzo ijabiro.
Zagomba n’urutsiro
Rwa Ruhima rwa Ruhamo
Ruhejeje abanzi i Rukina-mpundu
040 Ejo urukubo rw’i Nyarugunzu rutatugaruka,

Ab’i Ngazi ya Ndirabye
Ingoma ishokera imbonwa.
Bizihira-rubanda, nkubwire urubanza
Rw’inka zanjye nshorewe mwo izi
Umunsi w’ibikoko,
045 Rukungu na Rukubwa-mbazo

Rwa Mbavu ya Mboneko,
Mbaraga azakana imbari ingongo.
Umunsi w’imitwe ikinje wa Mikore,
Nkibiki ya Rwingwe
050 Twahakurira inyovi.

None ni zo nkurwa mwo izi
Za Nkoni ya Mikore,
Kanyuza yatwariranaga imbari inganzo.
Ntizitara ntiziranza
055 Ntiziteke mu mutaga

Inka yatanze Kigeli zigenduka nka we.

Bizihira-rubanda, umunsi w’i Magu

Inganji ya Nyangoma na Mugera-mbuga,
Twarindanye inzira ya Rugarika
Abashi bagombye Ruhara na Nkandanshya
060 Mu Bwasa-mano ntibasubizayo.

Yaziguraga ingendanyi n’ingoma ya se,
Karume ka Kiragira na Kireganshuro
Uwaca inkamba imbere ya Nkingo,
Nkingiye inka ya Nkishyi
065 Uwaziteranya izinyazwe i Gishari,

N’iziciwe umugoyi i Ngombekamano.

Bizihira-rubanda izi nka ni iz’Abagabe

Ni zo zashyira Ruganza-nzige
Ku murwa mukuru Mukanza.
Izi nka ni iza Mwikorana-bugabo
070 Wa Mukozi wa Samukondo

Uwazikingiye indoro i Ngeyo ya Base,
Uwarasaniye se i Musange
Musangwa wa Musabwa,
Uwasanganywe na Mirego murasa.
075 Yavuna inka za se adasubira,

Rusohoza-ngabo rwa Misakura ya Ngunsamire,
Uwazisibije abanyazi i Bwanga-nsumba.
Ni ko musa yarisize,
Rumeza rwa Rweru
080 Ntiyajyanwa inka.

Bizihira-rubanda, umunsi w’i Bugamba

Mugabwa wa Mugorozi na Mugereka-kurya,
Twacengeranye na Rwambuka-ngeri.
Sinajya impaka n’uwakwambutse,
Gahima akakwigarika
085 Ntitwavunywa hamwe.

Mbarira Misakura
Mwene Gisa yasengana iki mu rugo,
Ko se yaca Rusunzu inkunga
I Nkingu ya Nyirarusaza,
090 Rusetsa uhawe agahamya kwambuka.

Uwo ntiyagoroje inka zanjye
Uwayobye Karinga ntituzamara
Jye nyirwanira ishyaka.

Bizihira-rubanda, umunsi w’igaruka

Yikora ava kurya
095 Rukabuza rwa Rukatsa na Nyirarukuge,

Uwagize ingabo icyotero ni uwacu,
Mirego ya Bitondo
Twabutasurwa ijana.
Senge yabuhigurwa inka nyinshi,
100 I Nyanza ya Nyirarusaza

Ntiyasibye kurongora.
Uwo Ruyege nimugusegana
Uwazigamye Ndori,
Aje kutwubura i Ndago
105 Umenye urandasane ho.

Bizihira-rubanda, wazihabwa n’Umwami

Rwenga rwa Rwenda-ngabo na Nyirarwondo,
Uwanyaga Rwuma, Bugabo bwa Gumiriza
Uwakunyagiye iz’i Bunazi,
Minani ya Bitata
110 Uwatanze abagabo akweguriye inka.

Bizihira-rubanda, wazihabwa n’Umwami

Rukoro rwa Rukonya-mirishyo na Rwimikore,
Uwashyira inteko i Rukambura.
Ntizirengana inka za Rukoro, Rukorera
Izishimye Nshuro-iganje
115 Zigira ishakiro.

Sinashimwa inka n’ababisha
I Shurumbu rya Cyiriza na Cyinyanza
Bakazirarana natega.
Ntibazabona amata yawe abayobye Karinga
120 Wayeretswe bakabyaza umuheto.

Ye Runani Mpibicuba,
Mirima yacengeranye i Bucuna-mivuba,
Rusambi rw’abasare yagira intindo,
I Ntisiga ya Basindi
125 I Mikobe mu Nyamifuka.

Ruhanga, bucya nkwambaza Ruganzu,
Rwimbaga rwa Rwingoma
Ndi ingongo yawe.

Related Posts by Categories