Bang Media

Shakisha kuri ino site

pa

Ibisigo Nyabami- SEMIDOGORO-UMWAMI SI UMUNTU-I

UMWAMI SI UMUNTU-I = LE ROI N’EST PAS UN SIMPLE HOMME

Ce poème de la catégorie « Ikobyo » est spécial à plus d’un titre. Tout d’abord, il est le texte qui contient « la théorie officielle du pouvoir monarchique et théocratique ». Ensuite, l’auteur du poème n’est pas n’importe qui. Son nom est SEMIDOGORO, fils de Gasegege, du lignage des Abenegitore, descendants de Kigali I Mukobanya. C’est ce roi qui a transformé son royaume clanique « nyiginya » de ses ancêtres en un Etat-Nation. Il est donc le témoin autorisé de cette doctrine élaborée dans sa famille. La personne du roi, ses prérogatives et ses devoirs à l’égard du royaume sont définis dans ce chef-d’oeuvre poétique.


Umwami si umuntu
Mwebwe bantu yahaye inka,
Nyonga*, Nyoni ya Nyangwe.
Aba umuntu atari yatorwa,
005 Yerekanwa bugatuma yiyegura
abatutsi

Akaba ukwe.
Umugabe ntabe icy’ebyiri.
Icyumwe, Cyanga-mugayo cya Nyamugabo wa
Cyarubazi,
Ntakunde inzw’ebyiri
010 Akubaka inzw’imwe.

Iyo nzu ga nyine ikaba ikwiye igihugu,
Igakwira n’abazaza,
Nzira-ndende ya Ngizw-ebyiri.
Yeee ni ukuri, aba yanze kuba umuntu uwabaye Umwami,
015 Umwami ga aho ni we Mana agahaka abantu.


Yee , si umuntu ni Umwami.
Umwami uyu nta we umwigera,
Ngo âha aturanye na we.
U Bwami ubu ntiburonkwa nk’icumu,
020 I Cubuka* kwa Nyirabicu* na Bicuba*,

Umugabe abûzwa inkara*
Agaherezwa ingoma.
Umugome na we akaba umwimbi*
Ngo yiciwe se,
025 Agahora abunza ibirozi

Akicanwa na byo.
Ubonye abahaka amezi y’ububisha
Nibayasuke i Musukuma*,
Kwa Nyiramurekezi na Murema
030 Mureherwa arima bakajya mu ngeri.

Ubonye abibeshye nk’aba Gitsiko*,
Imana itababonye
Baza kwibagirwa ino.
Henga mbwire Umwami aho Imana yubatse
035 Narahageze “i-Zina-wenyine”

Kwa Nyiranzira na Nziga* ya Muzirwa,
Imana nyibona mu ijabiro umu.
Nsanga ari we Mana twambaza
Indi Mana ni we uyizi
040 Tubona Ngendo twebwe.

Inkuba iyi ntisangira n’imikuba*
Igenda yonyine i Mugenda-mpore*
Kwa Nyiranyamugenda na Mugenda-ngame,
Naragenjeje mbona agenda ukwe.
045 Agenda ukwe nta we umwigera

N’abamwigera abagerera i Buri-ngeri.
Ubonye abaroga imvura nyine Nyamvura,
I Vumba-mbogo* kwa Nyirakavuna na Kavuganyi,
Kavuna-bose aravunya nkaza kubavuma.
050 Jye navumye na Kiramba*, Kirasana aramwica,

Butarasusuruka ndaza ndahigurwa.
Uyu ni we mukuru w’abamukurira
I Mukura-bisimba* kwa Nyiramukozi
na Mukora-ngame,
Ni we Mana Rugabo nguyu
055 Ni we Mana dusaba umuriro

Abajya gutunga tujya gutunda
imigisha iwe.
Ubonye abigera intare i Ntarama*
Kwa Nyirantambara na Ntegure,
Kandi bucya abazindukiriza mu ngezi.
060 Urabagere i Kagera Mugera-nzira,

Abigera inyonga* za Kabonde*
N’Ingera-birenge* nazo zigwe.
Umukama uyu akamirwa n’Imana
Na twe akadukamira

065 Maze amata agakwira i Bwama-
ndubaruba*.

Abyaza imwe ikaba ishimwe
Inshungu ya twese,
N’abavuye imuhana irabahaza na bo.
Umwami uyu ni we Byemera,
070 We wemera igihugu

Akamwa wenyine akagihaza.
Agahaza n’abamucikira
N’abamusaba imuhira,
Akabemeza akabahagiriza rimwe.
075 Nta mwana w’Umwami

Wakwemera kuba Umwami atarazwe.
Umwami warazwe ni we uyemera imirimo.
Nta wakora wenyine atakirwa
Ngo yemere igihugu,
080 Imirimo yemera imbonwa*.

Umwami si umututsi, ntabe n’umunyiginya,
Ni umusumba asumba abantu
Agasumba n’abisumbuye,
Abigize bakuru aho basumbana
085 Akabasumba du na bo…

[ Nganzo, ndi n’inganji ica ababisha,
Nkamenya n’inganzo y’Abami ba Segeka
Mugusiga ndagukirwa na ba nyina.
Ahandi ho indagirwa-bami
090 Igenda bimbwa mu ndigitira.

I. Henga nsezerane n’Umugabe
Ntahe njye gukura,
Naramukoreye Mukura-mpabe
Wa Mukora-ngabo na Nyekuru,
095 Indagu ya mbere ndi kuyusira.

II. Henga nkwibuke narakwereje
Nakumariye urugumye,
I Bwanga-magume* bwa Mfit-amaguru*,
Ntahe nsige abana bafite inkovu nziza i Bwami
100 Ninsaza azanyibuke Cyizihirwa-mu-ngabo,

Cya Cyizihirwa-mu-ngoma cya Cyikora,
Nawe Cyimuka-nzira azanzirikane.
Kaga niba yaje, Mwagirwa na Mwete w’igihugu
Bandemarije azandemurura…]
105 Nyamwitw-ukwe uyu si umuntu nk’abandi,

Agatsinda aba ari inkuba
Akaba kure ku ijuru.
Yajyaga no kugukika
Akarabya nk’inkuba kukwica
110 Ukaza kumuramya…

[Ye Bene inka ishinze urugamba,
Yashinja imwe, i Mashenja barayishima.
Yaturuka i Mudashinga ikanyura i Musimba,
Iwa Muka-mashimwe
115 Ishimwe rikava aho…]

Umwami uyu asa n’abantu,
Basa ku bwoya ntibasa mu nda,
Ubwoya bwa Mabeza* buba bwuzuye
umubiri
Umwami aba ari isugu*
120 Ntiyicare mu batutsi akaba ukwe.

Related Posts by Categories



Sem comentários:

Enviar um comentário

 

BANG Quotes

Top News

Urwenya