Bang Media

Shakisha kuri ino site

pa

Ibisigo Nyabami- SENKABURA -NDAJE NKUBAMBURE

NDAJE NKUBAMBURE = JE VIENS TE REVEILLER AU SON DU TAMBOUR

Encore un poème de Senkabura, de la catégorie « Impakanizi » ; il est incomplet tout en totalisant 159 vers. Il fut offert au roi Rwabugili vers 1891-1893, pour célébrer sa victoire sur les « Esclavagistes Auest-africains » qui avaient attaqué le Bushi, pays en ce moment-là occupé par les armées rwandaises. Ces Esclavagistes étaient armées de fusils, décrits à l’époque comme des « Manches à houes dégageant de la fumée » (Imihini icumba umwotsi). La bataille eut lieu à la localité baptisée Stanley Falls. Cette victoire sur des assaillants armés d’engins si nouveaux poussa notre poète à lui donner un cachet à la hauteur. En effet, il en prit l’occasion pour mettre la relation de cet exploit dans la bouche des reines-mères. Au lieu de se contenter de cette seule victoire, chaque reine mère raconte les exploits de son monarque fils. Le poème devient ainsi un débat littéraire de rivalité militaire des reines-mères, chose unique en son genre. Ce faisant, elles nous ont laissé l’histoire de la vie guerrière du pays. Malheureusement, le poème n’est plus complet pour nous donner la version de l’hisoire du pays d’après celles qui ont présidé au destin du pays depuis Nyamususa, épouse de Gihanga Ngomijana.


Ndaje nkubambure
Mubambuzwa-ngoma wa Rugaba,
Nkwitondekere amagambo yawe.
Nsanzwe nkubambuza amagambo meza
005 Maza y’inka ya Nyabuhoro Muka Kigeli.

Jye nzakuramutsa:
Kirezwa-nyana cya Nyarubaya*
Na Shumba* ya Ruvuzo*,
Abacunnyi* ba Rubanda.
010 Ye Bigashya bitasibaga

Kugashya ku mazi y’ i Buhemba-suku*,
Akahigira kabiri.
Iyo yagukiye n’ibihugu,
Bamuramutsa bagira
015 Ngo : gira Imana n’ubugingo n’Abami,

We Biramo* bya Birago* na Birari*,
We Biraro* , Birambi* bya Birezi*.
NYIRACYIRIMA I NYAKIYAGA

Nyakiyaga ati:

Ndi umugeni mukuru,
Ndi nyina wa Rugwe
020 Rwa Bwimba bwa Nsoro ya Cyirire.


Natsinze u Buzirankende
Ndi umugeni waruhutse.
NYIRAKIGELI I NYANGUGE
Arahasubirira Nyanguge

Ati: ndi nyina wa Kigeli
Cya Ngizishyaka ya Kigera-bwije,
025 Ajya gutsinda Umugoyi mu Nyamabuye.

Busage* yamutsinze i Kabale,
Rubanda rwabandagaye
Akatwimanira ingoma.
NYIRAMIBAMBWE I NYABADAHA
Arahasubira Nyabadaha

Ati: sinasigara inyuma
030 Ndi nyina wa Rugina*,

Ndi nyina wa Rugero rwa Rugondo
Rwatahiye i Rubirizi.
Gihorano* yahashinze umugeni.
Naho irwana rishize ubwoba,
035 Atsirika ba Nyaruhatsi.

NYIRAYUHI I MATAMA

Arahasubira Matama

Ati: nanjye sinasigara inyuma,
Nturuka kure inyuma y’ijuru,
Ndi nyina wa Jabo*
Ryimura ingabe,
040 Ndi nyina wa Gahima,

Nasenyeye Nyamigina na Ruyege.
Gahima yahashije ikibanza
Aho i Cyahwa-miheto,
Bunangu aje gutsinda Rwuvura-shyamba.
NYIRANDAHIRO NYIRANGABO
Arahasubira Nyiramugira-zina
045 Zina rizima ati: sinasigara inyuma
Ndi nyina wa Bizihirwa-mu-ngoma
Ba Ngozi* ya Rwibizinzo*,
Tunanizeye Umuzamuzi*.
Yimanye inka
050 Z’u Rwanda rwa Gacuzi*, ku Ruhinda- mivuba*.

Mahame* yarazimanye ;
Yahatanze amagara y’ingarukirwa.
Nibagira ngo barikoze bagaruka,
Ingoma izabacucuma.
055 Bampamagaye Abami bose uko bangana

Bati: ugeze he na wa mugabo ?
Nti: Umwami wacu arakomeye
Yadutsindiye Ab’imihini*.
Ruhinda* rwa Mpumuro*
060 Ati: nimuhumure ndabahumurije,

N’ahazaza nzabahumuriza.
Yadutsindiye Ab’imyotsi.”
Umuriro ni uwa Gihanga yazanye mu ntangiriro.
I Ntarama ya Rwiru
065 Ni ho yatekanye na Rubanda mu Rubaya.

Reka mutsinde Abami
Mugira byinshi bijya bitsinda.
Mugira inyundo ikitwa Nyarushara,
Mugira n’ingoma ikitwa Mugeyo.
070 Ikaba iya Mugumya,

Mugira-byuma
Ni yo idutsindira tukaganza.
Numara kubatsinda
Ugende imirwa yanyu,
075 Rwimbogo na Rwimigina

Zikumbuye imirishyo.
Nugera i Bunyakisho
N’u Bugarama bwa Masaka,
Iyi Nduga yose uzaba uyiimaze irungu.
080 Mwabamara impaka mute

Aba Bagabe n’Abagabekazi,
Bo kwa Gihinira na Makara
N’i Bwenda-mirishyo bwa Nyanguge,
Bwabyaye Kigeli cya mbere.
085 Mugize gatatu mutwereka Abami

Ba Karinga na Karemera*.
Ubwa kane ni bwo bw’ubu
I Nyarubayi rwa Cyabaja.
Muringaniza ingoma
090 Yambuka ava kûrya

Yuhanya aza kuno,
Gihoza aza kubaza imfubyi
Za Basiba-kurahura*.
Ye bagenza bagendaga
095 Bagendaga mu bitugu bya Gifataba,

Umunsi agana indaro
Mu ndiri ya Ntondagiy-inzu.
Mbara inkuru ntikuke.
Nyankurwe* ya Nkuba,
100 Yagiye inkiga zose gusarura imigisha.
NYIRARUGANZU II NYABACUZI
Arahasubira Nyiramusabwa
Ati : sinasigara inyuma,
Ndi nyina wa Baronkera-ku-rugendo*
Ba Ngendany-iyeze* ya Rweza-mirishyo*,
Inzeru* zeze nka Rwagaju* na Runyoni*.
105 Rwenda-mfuke*, Rwenda migisha

Wenze imigisha y’ibihugu byose,
Urayihinga uyisarurira i Rwanda.
NYIRAMAVUGO I NYIRAKABOGO
Arahasubira Nyiramutara


Ati : na njye sinasigara inyuma,
Ndi nyina wa Mutara
110 Ndi nyina wa Butakiro

Bwa Ntabara ya Mutari.
Izi mbaga zose arazokera.
Ntahunga ntahumbira*
Ntatinya ntatanga ibitugu,
115 Agati yashinze murakareke karameze.

NYIRAKIGELI II NCENDELI
Arahasubira Nyiramuhoza

Ati : na njye sinasigara inyuma
Ndi nyina wa ya Nkuba
Yadukura mu makuba,
Kubira-tuzinduke ya Zinga-twuhire ;
120 Mutakirwa ahaguruka i Nyagitaka,

Atera i Nyagataka.
Ashinga agati mu cyuho cya Ngiga
Yanga urugabano,
Bicano aje gucana umuriro
125 I Rwanda rwa Nyarubaya.

NYIRAMIBAMBWE II NYABUHORO
Arahasubira Nyabuhoro

Ati: ndi nyina wa Ruboneza-mitari*
Rwa Ntabara ya Rugera-manywa.
Urw’i Nkanda yahaciye inkamba*,
Abaho inkungugu iraryana
130 Baragenda barahera,

Bahera aho.
Igihugu yatsinze mwo Biranduka
Ni bwo bw’ubu kiri imbere yawe.
NYIRAKIGELI III RWESERO

Arahasubira Rwesero

Ati: ndi nyina wa Ruboneza-bigondo*
135 Rwa Muganza* wa Rugombera*,


Watunyagira impenda*
Ijabiro rya Ruyonga.
Sohoringoma akomeje ingo
Mu mirambi ya Kivuba,
140 N’i Kirundwa-mase*

N’i Tanda rya Rusizi.
Ikimandwa yagitesheje icumu i Nyabicu
Ari imitego yabo.
Ati: ndafite umwana muzima
145 Azazihugura hanyuma.
NYIRAYUHI IV NYIRATUNGA

Arahasubira Nyirantunz-amagana

Ati: ndi nyina wa Nyirinyonga*
Ndi nyina wa Nyirinkindi,
Ndi nyina wa Nkingiy-inka ya Rwego,
Izi ngoma nzihese gatatu*
150 Ubwa kane ni bwo bw’ubu.

I Nyarubayi bwa Cyabaja
Mwaringanije ingoma.
NYIRAMAVUGO II NYIRAMONGI

Arahasubira Nyirankeyumubiri

Ati: ndi nyina wa Mihigo
Ndi nyina wa Muhizi,
155 Wahigira inka za Yuhi zatewe

Ntiyazirwanira bikino.
Yari kumwe n’Abagomera-migezi
Ba Nyamigabo ya Mugogo na Mugambwa,
Ntibagamburuzwa ubwo.

Related Posts by Categories



Sem comentários:

Enviar um comentário

 

BANG Quotes

Top News

Urwenya