Ibisigo Nyabami- MIRAMA -UMUNSI YUHIZA INKA UBURANGA

UMUNSI YUHIZA INKA UBURANGA = LE JOUR OU, PAR SON FRONT, IL ABREUVA LES VACHES

Ce poème est de la catégorie « Impakanizi » et fut offert au roi Yuhi III Mazimpaka. Son intitulé vise en figure la blessure au front du prince Sekarongoro lors de la première invasion des Abanyoro. Il fut composé pour prouver la capacité de son auteur à succeder à Muguta comme Préfet des Poètes Dynastiques. Le projet fut écarté et son auteur préféra se donner la mort. Pour lui, cet exploit du prince Sekarongoro était le modèle idéal des rois et des braves de la nation.


Umunsi yuhiza inka uburanga
Murangamirwa-jabiro wa Murarana-jabo
Wa Muratwa-buzima wa Muzigirwa wa Muhamfu
Ngozi ya Rubanda-mugoyi.
005 Ngo-dushobore yabwiye Ngo-dushorere
ya Musabwa,

I Mutokamwa ati : zishokere
Nangwa zarahodotse inka izi,
Kurya yazereje imbuga izimaze inambu
Nk’imanga ya Nyiramurinda na Nyiramurama
010 Mureherwa azuhiye mu ruhobe.
Mpabuka, Mpamije-murinda ya Nyabagenda
Birori agira Biraro
Ati : uragumye ukomate ku mazi,
Ntizirava inyuma urikenurire.
015 Gisa ashimuza Gisohora,

Ati : ikimara ni iki Nyabisu.
Gisaza ati : Gisagwe, igisare cyawe,
Ni cyo cyamara inka igise nzibonanye.
Gikanira ati : Gikambwe nyambika nshoke,
020 Mirangwe ati : Miramagwe nkwambitse imirama,

Ni we Nyirimiremuro Murema
Wa Nyamurinda na Murera-mpabe.
Mbazi se akuye Mpuruye i Mwanga-mpubi,
Bihubi ati : aka gahama zikuramye Nyamuhamba
025 Mfite indishyi Nyamwesa na Muka-ngozi

Izi ngoma nzazikuraga.
Umutaga akomereza nka za se insike,
Mwikomera-rume wa Mwikorera-riba
Wa Sunzu rya Mudasobwa,
030 Busage abwirijwe na Bugingo.

Yazifukurira mu maso ntizicurane,
Mbaraga ya Kamparage
Azisibya kumara.
Nkushyi akura inka ubuhoro,
035 Nkunda akura se mu iziga,

Ngoboka agogora zose
Ngomwiki azigondaguza ku mazi zenda,
Mutamwa yeza se umutima,
Isoko idakama ayisongeza mu isoso.
040 Shorera-zirya ya Shoreza ya Nyamashema,

Iyo mbuga yeze iba amanunga.
Azuhiza imbone i Nyamvura zirasugira,
Ubwo ashubije kwara
Iwa Nyamigendo ya Mirishyo.
045 Kuba ukuri ko ya Ndagano yamuraganiraga

Itaha ari ukuri.
Kurinda amuhigura inka izi
Amwambika imirama,
Amwomoza imfuke zazo mu mfunya-joro
050 Wa Mwogera –nzugu wa Rwimivuno,

Inka zizeye indoro ya Namaganye-Cwa.
Uko azivunya arazimwegurira Vuninka
Ari ku Mupfana–zimyi
Yazivunye Ruvunga-bayege.

CYILIMA I RUGWE

Zagutegera Mutega
Inka izi ziranyuzwe

055 Yarazinyuze Miheto nyiri imihigo

Yanyurana Mpabuka mu Gihita-misozi,
Miheto ya Samuhita
Avuna Sekigeli mu Kirandura-mano.
Bicuba waca inkamba,
060 Waducubiriza Biziko,

Mwaziguye akazigura Nzira-nde.
Shorera wacurana umushongore w’umushi,
Vuna-inka umwivuna w’ibikaze,
Ngaruyibitatu ya Butakiro bwa Kitatire,
065 Uwateguriye Muteganzira

Mu bwanga-gutebuka.
Mutima uwabatekeye
Ngo Mutetagure umugobe
Magire ya Rugango iragutabaruye.

MIBAMBWE SEKARONGORO MUTABAZI

Zagutegera Mutega
Inka izi zaranyuzwe

070 Yarazinyuze Rukabuza


Rwa Nkomati ya Samukuru,
Nkomane asirimbya Nkomati ku iriba.
Ntanagiro agira Ntonganyi
Ati :uzahore utanga amarora-nsinde.
075 Umva iyo atumye Basage

Abitsinza uburomeri,
Buhanzi ari umusaza iragutabaruye.
YUHI II GAHIMA
Zagutegera Mutega
Inka izi zaranyuzwe

Yarazinyuze Mutarambirwa
Wa Nyiramurabi na Miragwe,
080 Uwari wemeye inkuna

Ya Nkubiranyi na Nyamukungu.
Makara agihanzwe ingoma na Makamirwa,
Ubwo agarutse i Kambogo
Mbavu amwegurira inka.
085 Nahiro, Ndahise ahita mu bahungu,

Mpunga atora Mpunge
Rugira ati : umva Magaba,
Ni we mpaye ubugabe n’ubugabo
Iminsi ni ishora uzatere uzateke
090 Uzantongore urya mukago.

Naherwa i Mukanza,
Wa Nyamukangura na Makiriro
Makara agambiriye Makungu iryo.
Iyatumye Makara azisanganizwa na Masage,
095 Mashema iyo Mana iragutabaruye na yo.

NDAHIRO CYAMATARE
Zagutegera Mutaga
Inka izi zaranyuzwe

Yarazinyuze Butakiro
Umutabara w’i Butara,
Butare bwa Ntanagira ya Mudatamwa,
Uwitanye Mutana i Mutarira.
100 Mutima wazitegeye amagara i Nyamakamba,

Avuna Nkindi na Nyankende
Nkarora, Nkangura,
Akangarika ibyo arimo,
Atagura ibye mu nka
105 Ari i Bukubira-bahuza.

Muhebyi ati : mbajije Muhoza
Kavugwa ati : Kavukura
Ni we Kamazi kazazana Karuba,
Kamariranya ka Kari-mu-ngoma,
110 Aje kutwomoza “karihejuru”.

Umva iyatumye Mbabazi azigura,
Ngo aronke Mbaya na Mbonihanze,

Iyo Mana iragutabaruye.
RUGANZU II NDOLI

Zagutega Mutega
Inka izi zaranyuzwe

Yarazinyuze Nyamurinda
115 Umwami wazana Ndejuru ko indishyi

Ya Ndibize ya Ndinze-Umushi
Ya Rugirashya rwa Nyamishyo,
Ajya kutwoza amacwa ya Rwicara-nyuma.
Umucubi w’i Bushya-nyuma yawuduhoza,
120 Muhoza wa kwigura

Akatwomoza Ngeyo.
Ngendo ya Ngoboka ya Ndinze ko bugoroba
Ya Mugorozi wa Ngoroye imbuye
Na Bucye ngorore,
125 Waganukanye Kiruba i Kibumbura-ngabo.

Iyatumye Cyimbuga azaha Cyinkurwe
Ngo azisubize ubukuru i Bukura-nkoko
Iragutabaruye na yo.


YUHI III MAZIMPAKA

Zagutegera Mutega
Inka izi zaranyuzwe

Yarazinyuze Mutera-nzoza wa Muca-nzigo,
130 Nyiri intundu i Nyabicu, Cundanya-ngabo,

Mwicuranya uwazigendeye
Ku busubirizwa-byuma bwa Banganyi
Iwa Busubiriza.
Kaze kwiyungura
135 Utashye kwa kwawe

Kwa Nyamukungu na Makiriro,
Ntuzihabwa zikanagwabira.
Nganji nava i Nganzo
Ziganahe i Mukimba,
140 Ntarava i Ntutu ya Mubangira.

Related Posts by Categories