Ibisigo Nyabami- MUSARE-UMUNYIGINYA MUTINDI

UMUNYIGINYA MUTINDI = UN NOBLE DEGENERE

Ce poème de la catégorie « Ikobyo » note un cas spécial de faiblesse humaine compréhensible dans un climat d’héroïsme idyllique. Le nommé Kanywabahizi, fils du célèbre martyr Gihana fut envoyé au Gisaka pour répéter la geste de son père et se montre moins courageux. Il préféra y aller mais pour y chercher protection. Ce fut la honte et la consternation pour le pays et pour les siens. Le roi Mibambe III envoie son demi-frère Semucumisi qui alla laver la honte et mourut martyr au Gisaka, donnant ainsi le feu vert à l’annexion de ce pays qui a bu le sang des martyrs depuis Ruganzu I et la princesse Robwa avec son bébé utérin ! Cette faiblesse de Kanywabahizi prouve le patriotisme de ceux qui mouraient malgré cette possibilité de désistement au dernier moment.


Umunyiginya mutindi
Atinyira ingoma ari iyabo
Batumirirwa b’urubanza rwa Nyirangabo,
I Ngiga ya Rugamba
005 Magazi yakurijwe gutegwa i Nyamivuba.

Nkuriye kuri Kanyahene
Ucanye ukuboko n’igihugu ari icyabo
I Ngogoma ya Ngaruye-munono
Ya Munoza-ndagano wa Nyiramutera,
010 Yabona imwambitse ingoma akambuka.

Azacyurirwa mabi iyo asuhukiye Rumena,
I Nyakabare ka Kabonde,
Bati: Yatinyiriye ingoma.
Umutesi uvutse azaba umubisha
015 Agarambira Umugabe umugabye,


Barumbukira b’ Umugabe,
I Nyundo ya Rukebanya,
Rukebya yikoranye Bahunga mu Bugoyi.
Gitsimbura-nkuge ishokanye Ababoheka
020 Na Rwata rwa Mibungo,

Ati: Nduba nshotse gukomata.
Nkurije kuri uwo mukora-bara
Watinyiriye Musabwa wa Musanganira-nkwakuzi
Wa Nyiramusatsi wa Misaya
025 Yagirwa ubwiriri , ati : ndagiye.

Yambukanye ishyira rya Karinga,
Agerageza ububyarwa.
Ni ukuri koko umwana w’umutoragurano
Ntiyavunnye ingoma.
030 Gisebe-kibi, ni gukuba Mugesera

Uzabasubiza irihe
I Rusaya-nzovu rwa Nyakibatsi,
Ko usize ucancabuye mu Rwanda nka Rukera.
Nibamucyurira amabi y’urwango,
035 Azabasubiza iki uwo muca-rugo.

Wacitse Masasa akimya Biziriko,
Kandi ari we wari ubonywe ho ikimazi
Cyo kugurwa kirya gihugu cya Kagasa,
Na Rusera rwa Kivuna,
040 Akaba atavunnye Kanzobe agasuhuka.

Agorewe n’amagara ubuse,
Ntazayagirira iyo agiye
I Nyabirenga bya Nyakwezi
Kigeli azahamuheza.
045 Ko yirukiye ubusa

Nk’imbwa ihiga inzovu ,
Nzogera ya Nzany-umuheto na Nzob-ibona,
Ntahaze Tumba ngo Kirwa azayirasanira.
Ni agakangaga kikuye mu nyumba
050 Umusambizi uzasambira azakota.

Ni ishyano yambukanye atacyogorora ukundi,
Mu Byegekwa-miroba kwa Nyirabyuzumba
na Byinsibo
Ntagutinyiriye ngo azavuna Kigoyi.
Ikibuza umuhe guhakwa iyo asuhukuye ,
055 Ni ukuregwa gutinya iyo avutse,


Imuhana akirukanwa kare.
Mutima wanga Abami,
Uhoye iki Ruheza-miryango rwa Nyirarwesa-mbari,
Ko atakwinaje ngo umuhore ibyo.
060 None yakugira uwa se na nyina,

Ugakubira ucika ujya gutera,
Ukamugurana Gituna.
Ntugende ugira ngo hari ubukene umuteye,
Ntereyinkike ya Nkits-inkindi ya Mutsinda-jogwe,
065 Ejo utavuga ubeshya ngo wamutubije ingabo.

Ni agakori kitambagaza ku nkike,
Umushenyi uzaturuka i Mukoni azagashiririza.
Ruvumwa se agihabwa na nde umuvuro,
Mu Bami b’i Vumbuka-mpeke rya Kibazwa-ngabo,
070 Ko abuze uzamugarura hanyuma.

Agiye guhera nk’uwa Ruhembe,
Umwe wacirwa kwa Mwezi
Arezwe kwica ingoma,
Agacirwa i Buyogoma.
075 Uwo nagira ngo ni incuti y’Umwami,

Naho amubikiye ububisha amuhishe mu nda,
Muhishurira barushyi wa Nyiramushyitsi,
Rubura arigira akajyo kwa Mugumya.
Abaye Muteyi twabwirwaga mu Gasizi
080 Wateye imfuke amango,

I Joma akahitwa umuziro.
Uwo mubisha akinegura
Ngo avuka Rutarindwa
Mutahira-bakono wa Mutahirana-ntambara,
085 Ngo avuka Nyamihana.

Si we ntaho bahuriye ntiyambyaye
Nyina yamwenda mu mihana,
Mugabana-mbere wa Mbakuje-amabano wa Mivuno,
Akaba atavunnye Karinga,
090 Akavuna Kakira.

Uwo ntiyavuka Mugara
Warwanira Karinga avuna Rwingwe i Namba,
Yagakoze iri.
Aho igiriye igise yakuza umuhungu
095 I Mushyiguka wa Samuduha, Kirorwa,

Imwujurijwe imushoka amaramuka.
Rero ntibuze abayigira ku iriba,
Ruhutu rw’i Nkinda kwa Nkindi,
Bakayivura umugiga.
100 Ntagenda agira ngo hari ubukene amuteye

Iyo agiye i Hengama-misozi,
Kwa Nyiramutaho na Gatonde,
Ejo akamenya abeshya
Ngo Ngeyo izabura abavunyi.
105 Ejobundi yaranyoye irahodoka,

Arasana agumirije azi ko ayivuka,
Ntiyayigwabizwa nk’uwo
Ayinyagira amagana adakubirirwa,
Mukubira-cumu wa Mukuye abahizi wa Ndahise,
110 Atashye irya ya Shyanda arayitabarira.

Mbese ntubonye urupfu ruba rukwiye Umunyiginya 
Si uguterwa se agatsinda wa mutindi we.
Ko yahatinye se, akahabateza,
Akahanyaga inka n’ingoma,
115 Akicana imicuko na ba nyina,

Mu Gihunya cya Gitsembwa-nombe na Nyawita,
Ko yahatinyaga , Mutabazi akahanyaga.
Agiye ataroye iminyago,
Birago avanye mu Mihegeya
120 Ya Cyijima-mihora na Cyiraba-mvura,

Agiye atoreye Rweru ngo aratabaruka.
Aho bambura ababyeyi i Nyabahambyi ingobyi,
Akazaribara iyo.
Agiye atarebye inzovu
125 Ngo irona imirima i Mururu wa Kintiti,

Abahinze iyo bagatahira imishike.
Ye Maboko ijana ya Kibogorwa-sunzu
na Gisoka-bwatsi,
Bateranyije imyampuro ikamwa,
Yongeza bakayongera.
130 Kurya yagize imbabazi nke z’ibihugu,

Ntiyabariwe bwa Rusizi,
Rusumo abimiriye imbere.
Kiramba na Forongo mu Ruramaba na Murara-hita
135 Abicira ingoma banga guhakana.

Ye Munagwa na Munaga-josi
Bateranyijwe n’imbaga
Ya bene Bututu bwa Nyiramayira,

Yatinyiye mu nda ya nyina akimutwite araduhisha,
140 Abonye we ngo aribarutse

Ngo abyaye umuvunyi.
Ntiyamenya ko ari umubisha yegembana
Iyo tumenya tukica ab’i Gasange
Ntiyarinze kugabana.
145 Aya menyo arishije Karinga,

Akayafasha Muhura wa Kwezi,
Nibatamurinda azayarisha Rukurura.

Related Posts by Categories