Bang Media

Shakisha kuri ino site

pa

Ibisigo Nyabami- Nsabimana-MBWIRE ABANTU INYUNDO YACUZE ABAMI

MBWIRE ABANTU INYUNDO YACUZE ABAMI =
JE DIRAI AUX HOMMES LE MARTEAU QUI A FORGE LES ROIS

Le grand poème de la catégorie “Impakanizi” relate un événement important. Le roi Yuhi IV Gahindiro a été intronisé après quelques mois de sa naissance. Il a été tenu dans la discrétion pendant des années jusqu’au jour où il devenait présentable en public. C’est ce jour de l’épiphanie du roi que célèbre le présent poème. Le thème de celui-ci est, tout naturellement, celui de la légitimité royale qui est héréditaire et ne s’acquiert pas par la force. Il fut présenté à la Cour du jeune roi Yuhi IV Gahindiro qui résidait en ce moment là à Gitwiko dans le Nduga.

Mbwire abantu inyundo yacuze Abami
Jyewe uzabyicura,
Bacengeli bo ku Bucuzi
Cubirana rya Nyirabicuba
005 Aratetse Ndibize na Ndimundeka.




Ati : nanjye nireke.
Ndeke byose, Basobane
Ugusaza no kwisiga
Mbiguranye Masasa.
010 Masasa yisigonda aho isibuye

Busiga n’impinga ya Busabwa-mpunzi,
Mwa Nturo-nzima, u Bwucuruka-nzugu
Mu Ndaka atagunduka.
Iyo twokora Amapfizi
015 I Nyaruhuri, mu mihana yo kwa Gihinira.

Ntegere Baroba irembo rihetse inyonga
Jyewe ndetse abaritana
Batabara b’i Butezi
Ba Butakiro bwa Cyamatare,
020 Akaba ateze imbuto izaganaha i Ruhanga.

Nimuze dutange ibi ntege Byingabo
Kabone na zana Mugeyo na Sabugabo
Imigisha izashirukanya,
Ntangazwe n’amaso y’abatindi
025 Ikigeni areba.

Hari umuntu wabonye Rukangana
Yabona na Rukamata-myambi rwa Mikore,
Maze yerekwa Semukanya
Agakika umusaya.
030 Baragasiga ubusa basenyewe ingo

Marorerwa ntawe umwirorera
Akabangikanya undi.
Aho ikiza ni uko ntariye inkuna y’ubusa
Nk’abategereje abami b’iswa.
035 Na njye nteretse Umwami w’inka,

Ari we Mwami ko nyakuri
Wa Nkomeretse mu isoso
Wa Nyabiso bya Mwami urasa,
Buracya akabyiyereka Rubanda nkagabana.
040 Barazinywa ayahe abazinywana imize,

Nziguhora we ko atazihorera
Aho bicaranye iki ?
Na we Kavura-makore
Urankamirwe uko utuye
045 Jyewe ho natoranye iwanyu.



Nateshutse ku rurimi
Rw’abakanira ibyo utunze,
Na njye nzi ko udatangwa kabiri,
Mutanga wa Mutangira-mpongano w’e Mpingabo
050 Nkamenya n’iryo yavuze.

Ashyize twese aha Ndabarasa
Ati: simvugirwa ndi umugabo,
Ingoma jye nzihaye Ngumimbere
Na we aho azihereye uwe muhungu,
055 Bahimba iyabo nama itazahama.

Bacuze uwakinuwe n’igikira
Bacuhurira uwabo,
Wishwe n’inzara y’i Gisaka,
Kandi arinzwe n’inzara
060 Mu Buziguruka-mbuto bwa Bazimya,

Ngo ni yo Mwamo wabo Mugesera.
Bakagira ngo baduhungurane imfura ingaha,
Ari we wayisize
Mwasigiwe imba he se,
065 Ngo muzabe nka Cyilima cya Cyitwa-nyanja.

KIGELI I MUKOBANYA

Nimuntege amatwi bagabo
Mbabwire amagenda y’Abami
Ni jye uyazi narayabajije
Nyamaze mwo iminsi

Mugera-kurya yagize Mugabo-nkande
Ati : igira ino tugure amagara
Dutange Mutara,
N’umwari wa Butare n’injyishywa
070 Arabyimana Bimara-Kigamba.

Aho muvugiye aha
Arabitunga Mutwaratare,
Uwo mubisha yamwishe ni Mutaga
Bugondo ati : gatabaruke.
075 Babariwe iyo nkuru

Abahungu basigaye imuhira,
Bihundira Kirabya
Ngo atababona ubusa Kiragira,
Ku Kibaya cya Kenda-nzego.
080 Amashyo arashyarazwa mu Irinda-birenge,

Ibyo birebwa ho agatangaza
Ibinyazwe Rubundo,
N’ibivuye i Jabana rya Ndimubicu.

MIBAMBWE SEKARONGORO MUTABAZI
Nimuntege amatwi bagabo
Mbabwire amagenda y’Abami
Nijye uyazi narayabajije
Nyamaze mwo iminsi
Rugumira yagize Rugumimbere
085 Ati: genda ni wowe mpaye izo ngoma,

Ubanze umvurire urugumye i Mugumba,
No ku mugezi wa Muzira-nkanda
Avuye yo aramwimika
Inguma zahagizwe ingoma.
090 Aho bagarukiye yahawe

Ngo bamuhambye i Mabiho,
Arabihaniza ntibagaruka ino.
Uwo munsi akubukana iza Kiragura,
Kirasana-buranga cya Cyanga-guhunga
095 Ahita ajya kwimika Yuhi Mwiyuha-ruguma.
Mukuzimuha ntiyamuhererekanyije
Yatumye mu Bunya-Kayungo
Agana Cyimumugizi.

YUHI II GAHIMA

Nimuntege amatwi bagabo
Mbabwire amagenda y’Abami
Ni jye uyazi narayabajije
Nyamaze mwo iminsi

Yazinyaze umukecuru w’iwacu
100 Atashya i Mudaterurwa

Mutwara-batimbo wa Mutinduka-kugaba
Inkuna y’i Mutunamuka arayibagirwa.
N’uko bajya bagenza
Mwigenzwa no kubeshya,
105 Ujya gutunga ingoma

Ayiherezwa na se.
Mwigira ngo iyi ngoma
Mwayizituza igisagara,
Mugesera ingoma ya Ngarutse -i-Karagwe
110 Nta we uyirorera nk’amariza akayobera.

Nta we ugira amatungo n’urubyaro,
Ngo emwe azayikorereza.
Nimwende dutege
Nihagira uyikoza,
115 Narara adakindutse
Ndatunze inka, ndatunze ingabo
Arabinyage anyice.

NDAHIRO CYAMATARE

Nimuntege amatwi bagabo
Mbabwire amagenda y’Abami

Ni jye uyazi narayabajije
Nyamaze mwo iminsi

Izi ngoma uyu Mwami wacu ari mwo
Yaziguranye izo yari mwo,
120 Mutigomwa wa Mugorozi wa Samuheza

Ati : mpeze ibishaka kuza hanyuma.
Muhorana Shyerezo wa Sabugabo
Yahise mwo amashyo atunze,
Atorana ay’umuhungu
125 Mwanga-guhunga wa Mudahimurwa,

Yatanze ibye Mutigomwa
Atega ibya Nkozingabo.
Nguko uko bajya bagenza
Abagabe b’i Ngogoma ya Nkazigenza,
130 Mugeyo itora ingeso imwe.

Iteka bima ari ubutarutana,
Abagabe ba Butega-ngabo
Na Butangira-mburi bwa Mpuro
Nta gihara mu Byiyuhira-joro.
135 Sindababona mwo uwanyuma

Abagabekazi b’i Kava-mata n’i Kanzobe
Bahonokera ingoma.

RUGANZU II NDOLI

Nimuntege amatwi bagabo
Mbabwire amagenda y’Abami
Ni jye uyazi narayabajije
Nyamaze mwo iminsi

Muramira-gihugu yaduhabuje Mberuka
Agishutse i Bugishuka-vuba
140 Mwivuga-mbere wa Nyiragasogwe

Inka i Musimba ziramusanganira.
Yazisanguruye azisanganye imitsi
Amabere y’inyoge zose arazibuka
Imoko zihinduka imiheha.
145 Aho yazitungiye yaziteye mwo imitima myiza,

Azirahira ko zitaruha ukundi
Ingoma n’ingina z’i Ngogoma,
Kwa Nyirabugiro na Sabugabo
Ubu buhatsi bwazo zirabusubiranye.
150 Ajishura izo azogana Rusizi,

Abaza irengero rya Kinyuza-ngeri.

MUTARA I SEMUGESHI

Nimuntege amatwi bagabo
Mbabwire amagenda y’Abami
Ni jye uyazi narayabajije
Nyamaze mwo iminsi

Mbabwire Mushyitsi wo ku Bisi
Murasana-karusho wa Nyirikarume,
Wanyuze Nyange na Nyangwe e Bugunamo
155 Aho bitiye Ndabahanjuye,

Ni yo mpamvu yatumye Imbuga zimuka.
U Busanza ubu bukaba ubwe
Yabugaruye nk’u Buriza,
Burega bwa Murekezi wa Mpibivuba
160 Yaharaye bushyitsi ahica bushyike,

Nyiri ubusabane bwavuyemo ububisha
Atashya i Vuza-Rwuma,
Ingoma baziheruka ubwo.
KIGELI II NYAMUHESHERA

Nimuntege amatwi bagabo
Mbabwire amagenda y’Abami
Ni jye uyazi narayabajije
Nyamaze mwo iminsi
Mbabwire Mushyitsi w’i Vumbi,
165 Mwivuga w’i Musapfu, Musonera-bagore,

Mwangwa-kuganzwa wa Ngoro-nziza,
Wanyuze Nzamba iwa Nyirankoto.
Yanyaze zose iz’ i Nkwintoya,
Semwikozi zimuhambya i Nyamukuma.

MIBAMBWE II GISANURA

Nimuntege amatwi bagabo
Mbabwire amagenda y’Abami
Ni jye uyazi narayabajije
Nyamaze mwo iminsi

170 Mbabwire Mukorotanyi

Nyirinkoni y’umukore,
Yakura inyamaswa mu nka
Izikangiye ku Bisi.
Mubisha w’injyishywa Mugana-ruzi
175 Badateye kabiri amutesha imikako.

Ubuhange bw’inkuba nibujya kugaruka,
Busange yaguye i Bwina
Mwami w’ibisimba wa Musanza-ngashya,
Misozi amweretse iyo miganzanyo.

YUHI II MAZIMPAKA

Nimuntege amatwi bagabo
Mbabwire amagenda y’Abami
Ni jye uyazi narayabajije
Nyamaze mwo iminsi

180 Mugira-zina akubwire Bazina bawe,

Muzimbanwa-buzima wa Mazinataha
Inkuba yivuze Ruvurunga-mparage.
Impamvu yaba iy’Ibinda
Ubwo bazinyaze imbabazi,
185 Ntibarakagera i Bujyozi ngo bakame.

Azikubise amaso Ruhuma
Abwira Ruhanza
Ati: zihe ibyansi,
Zibyuzuze amaraso.
190 Inka za Mariba ya Mutarumanza,
Uwo ari wa mwuzuro wa Muyenzi.
CYILIMA II RUJUGIRA

Nimuntege amatwi bagabo
Mbabwire amagenda y’Abami
Ni jyewe uyazi narayabajije
Nyamaze mwo iminsi

Mbwire Mutwaratare
Umunyazi w’i Butangana,
Mwanga-kuganzwa wa Mugorozi
195 Ndinze ngeza umunsi aha,

Sindabona Umwami yahaye inka Ruhanza
Bahora mu Cyoyavuga.
Iyo ni imvano ya rya cumu ryawe
Gacura-nkumbi ka Muca-ngoyi,
200 Aho ryamutsinze Bivunge

Yaguye aheneye inyonga Bukokora
U Buguru bwose bwokorwa uburushyi.

KIGELI III NDABARASA

Nimuntege amatwi bagabo
Mbabwire amagenda y’Abami
Ni jyewe uyazi narayabajije
Nyamaze mwo iminsi

Mbabwire se w’abantu
Ari we sekuru w’Abami,
205 Rugorora-myambi rwa Myanomike

Gashira-bwoba, Muhima-byaro wa Ruhiga,
Aho mubonye uyu Mwami
Wasukira amazi mu waka,
Ababyeyi ba Ntabuhuma
210 Na Rwubaka-nyanja bakarira.

Nkingiyinka ni we Nyirinkingi
Iyi yaduteye turiho iyi,
Bucya tuburanywa n’abatazayibona.
Mukutumurikira uyu Mwami,
215 Yabanje kumunyagira ingoma z’abandi Bami,

Ateranya n’ize abwira Mugenza
Ati : genda ugengere bene so.
Uwo ni Musangw-arasa
Wa Mfumbase ubusoro wa Ngunsamire,
220 Ati: jyewe ho nsige nsobanuye Rubanda,

Mbamaze agahinda.
Ati: sinakwerekanirwa Umwami n’Abanzi,
Maze iminsi ndi inguzwa ya Sebibero
Ntiyaragizwa ibye.

MIBAMBWE III SENTABYO

Nimuntege amatwi bagabo
Mbabwire amagenda y’Abami
Ni jyewe uyazi narayabajije
Nyamaze mwo iminsi

225 Mbabwire data-buja

Ari we data uyu ko nyakuri,
Se, mukutumurikira uyu Mwami ,
Yamuhise mu bana be ari benshi
Ati : nereke rubanda
230 Imfizi mbaterekeye,

Mbakize n’ishinga-mihunda.
Mushika-ruge wa Rugwe rwa Mutagera
Batagira no hanyuma
Simubitsa n’abaraguza,
235 Rukari ejo ntamwiragiza

Akabigenza nka Rukoro.
Yahengereye kare
Rukamata-nkagwe agira Rukonya,
Ati: genda ni wowe mpaye Mukiga,
240 Na Rubanda rw’i Bukabwira

No kwa Nyirabicuba,
N’abemera i Bwicara-bibero.
Mu misozi itari-ryarya
Mu Rubumba Rubonde iyo wavutse kare,
245 Mu mirenge ya Gishya.
YUHI IV GAHINDIRO

Nageze i Gishya, Mwishya-ntabazi
Wa Mwishya-ntaka wa Mwami ugaba,
Jye naratewe kumera
Niga kubamenya.
250 Nkamenya ko Umwami araga uwe mwana,

Na bo abagome bakagira ngo se wabo ni we Mwami
Iryo murarimuhimure.
Ye Bagira-cyane bo ku Bucyamo
Ntamwete yakoze inka mu Kato,
255 Zihama kwa Rutabana.

Ye Bagira ba Kirishya-mbuka,
Na we Mbavu iryo yahoze ashisha
Tukarishoreza ingoma.
Ye Byicaro by’inzoga
260 Bya Bizano na Bizage,

Byazingiwe hamwe na Rubibi
Ishakwa Ruberuka.
Mbereje nazane Mbanje
Aze yuhize inka indishyi ya Ndibize,
265 Iwa Mariza turarama.

Rero umuhatsi ni utarambiwe,
Nk’uwabonye Mutara-mbuga
Ari i Gitobye,
Agatanguranwa ibye.
Barikoza iki se
270 Ntibagende nk’uwabo,

Wahengaga bujya kwira
Akagana icya Nzovi.
Turacyabika abagwabiye Mugenza,
None tukaba tubonye
275 Mugirazina ari umugabo

Tukiyabira kindi ki ?

Related Posts by Categories



Sem comentários:

Enviar um comentário

 

BANG Quotes

Top News

Urwenya