INKINGI NKINDI ATEYE U RWANDA, Abasizi Batazwi

INKINGI NKINDI ATEYE U RWANDA = LA COLONNE PAR LAQUELLE LE PREUX SOUTIENT LE RWANDA

Ce poème est de la catégorie « Ibyanzu ». Son auteur l’a offert à Yuhi IV Gahindiro pour célébrer sa victoire sur le prétendant Gatarabuhura, son oncle.

Inkingi Nkindi ateye u Rwanda,

Inyana yakura i Buhinda

Umuhinda yaduhamagaza,

Amutumye kuturogora Mutekeri

005 Ati: aya manywa Mbonw-ihunze

Ya Ngomukire ya Samembe,

Angana aya Ntambiye ingoma.

Niko uzikuye mwo umushyitsi ningoga

Inka za Mushika-ruge,

010 Mushiguka-zivuga wa Mwitwaza-fumba

Wa Fungira rya Rushorera,

Uziraranya ku manga ya Bugoba

Udukuye ingobe iduteye ku mutima.

Gatimbo ntiwatinze mu gutabara ingoma izi,

015 Izi mpundu zishubije imfizi mu nka

Nkusi wazitahana imbere ya Ruramba,

Murambana-butaka wa Butakiro bwa Nyakiyaga

Kirorwabayi izituye mu nzu umu.

Mwima indaterurwa kurya ari inkoto

020 Abami b’i Manga ya Biraduka mukazaziherana.

Naho none Kamara-buzima, ngaha udukuye mu kaga

Nk’ako so yadukura mwo umunsi wo ku’Ikome,

Rukomera-ntambara rwa Rukoro

rwa Rukenyera

Tucyunamye Iwa Giseta.

025 Tuzigurutse n’amagara e Rugarika

Uturengeye inshuro yari itwinjirije

Gishyeshya na Cyezanzuki

Twizigurutse kwa Giseta.

Amagingo abanyakarika twari tugeze

030 Hasi y’isi n’ijuru,

Kanyura-mfura ka Nyirakavubika na Kanyura-ntsura

Ntawe ukitwa Rubanda,

Udutabarana impundu zankuye ku musego

Usanga ngeze i Mwonga

035 Ungarura kwa Nyamutezi.

Na none Gasubiza-shimwe nta mpuhwe mfite

Z’izi mbuzi z’abacura-ntsike

Basaragizwa n’inzara y’ i Gisaka.

Narahagaraye aho Misakura atumurikira Busage

040 Ko ari we Nyirinka z’i Gitamba-mbuga,

Kwa Nyirarubengera na Ruyenzi rwa Kinyinya

Mushyo yanga abahumbuzi.

Ingoma iraragwa ntishimutwa,

Jye mukuru i Karampembyi rya Mikiko

045 Yuhi abatsindiye ingoma.

Banyagira so ingoma,

Ko unaniye abagangahuzi

Ari yo ugihinda,

I Gihindamuyaga cya Musana na Mukamudatsi

050 Ukagwana ubugwenyama.

Ko ukikanya imirabyo nk’iya Gaca-nzigo

I Butumbi watwitse ingo,

Ukanyagira ingoma za Nyamwanga.

Ko ugwanye ubugengeri ukiri mu rwari,

055 We Rwambarira-ngoma

Rwa Nyiraruyege na Ruheza-minsi

Usa na wa Mugabo Makanda.

Ko wica mbere zicyubika nka Gacura-nkumbi,

Aca ibiraro i Bibaya bya Murogoya,

060 Muraranura w’inka za Mutabazi

Matara-ngabo ya Nyiramakuka,

Iziraranije Kaganga.

Utugangahuye amavumu yo ku Mbizi,

Mahere ya Karatsa

065 Uratwogoroza ntitwaziranirwa.

Muzimya w’urugo rwa Rubengerana rwa Rubuga

Ruhiriye mu Ruheka,

Uduheka mu y’urwuma nka Gacura-nkumbi

Ajya kurara i Buhizi bwa Nyamuzi.

Kagire ingoma Nyiramukanza urazikwiriye

070 Uri uwa Nyiramucocori wa Mwanga-gusesa

Wa Nkeyi ya Gihura, Nyirakanyambo

Uyu mukono wava i Shyunga rya Kibeho,

Yagera i Kinywamitsiri agakobwa Nyundo

Uwo ni Mucurira-Rwanda.

075 Weza uruhembe rw’Abami,

Mu nzobe za Nyarufunzo

Ava mu Byitamyi bya Mpanda,

Ni Rweru waguhaye ingoma nini

Yasanze imbeho i Tanda umusagara e Kibogora.

Kagire ingoma Nyiramukanza urazikwiriye

080 Uri uwa Nyirangabo Mugani

Wa Munyagandwi wa Muzigirwa

Wagukwoye i Mugambazi,

Uri uwe uramukwiye umugeni wa Makara.

Uwo mugore wa Rwuya

085 Nyina wa Rweruzwa-mbari,

Ni Musogwe warinda mu nka

Za se za Ndahiro i Budakuka.

I Butaruka-sheshi bwa Karera-mana

Utamurika kwa Nyirabungingo,

090 Wumva umuhire wakwiguze

Akagukwa i Gisanga uva i Gisaya,

Akaguha Cyimumugizi.

Harya yakugura inka ze agumirije

Mugurwa-ngoma wa Mwunguzi wa Nyiramuhanyi,

095 Aho ntiyagwatirije Ruyenzi ?

Humura ni izawe yararunduye

Ubwo yakuguze Rubibi na Rwoga

Ntukiburana iyi ngoma.

Kagire ingoma Nyiramukanza urazikwiriye

Uri uwa Nyiramavugo

100 Umuvunyi w’inka za Nyabacuzi.

Ku ruganda rwa Ruhigira-ngiga rwa Rubogo

Akazicyurira i Joma rya Rukoza-ngabo,

Ijuru n’i Siga amaso

I Mashinga ya Mpingemu.

105 Utabaze Yuhi ari mwa Murogoya

Azabe abyirutse Mikore,

Ya Mukorera-bayonga wa Nyiramutambyi

Ni we Mfizi nzima ya Cumbi.

Ntibaguteretse Karinga mu maboko Nyiramutara

110 Umwinazi akagutera igishyika,

Ntibamenya ko Gasenyi

Yasenyerwa urugo n’Abami

Ba Buserera-migezi bwa Busage.

Se amuciriye ku Nyundo

115 None ngo ajye gupfa yanguha,

Yicirwe n’umubu mu gihuru nk’igihunyira

Ajya kukwiba ingoma uti : azazironka.

Kagire ingoma Nyiramukanza urazikwiriye

Uri uwa Nyabuhoro Mutashya wa Biribu

Wahonotse i Mbu ya Ruhinda,

120 Na we ni nyogosenge nka Nyiramibambwe

Uzasenda uburozi bwa Nyamiyaga.

Ubwo mushubije ukwezi ku ijuru,

I Bamba-mbeho rya Rubamba-nkonji

na Rukoma-sinde

Isugu zose ngo uragatsinda.

125 Dusangiye n’abanzi

Gihina cya Rweru

Nta we uzakugomera akuguruza uwe.

Nk’ubwo umuhoreye Mikera

Mu Nkomane za Rusamaza na Rukiga,

130 Ngo atajya gukenga akabika u Rwanda.

Urwana mu nka nka we,

Ku iriba rya Gisugusugu.

Ujya gutunga ingoma azibagira inshuti.

Weho Nyiramukanza bahaguhaye impundu,

135 Abagabekazi bombi Kirorwa na Mutaho

wa Sagashya,

Bakwimitse i Nkuzuzu.

Urakagire icumu Macumu y’i Kadasaya

Uri uwa Cyogera-bageni cya Cyususa-nkusi,

Cya Nkubira ya Gahima

Uwakubyaye Ruhobe rwa Rukanira,

140 Rukoma yarikitse ingabo nka Gacumu.

Tuzasubize inkwano i Kinyoni cya Gihinira

Ijoro niryanga gucya,

Tuzarikanga imirindi

Mu Nkomangwa za Masogwe

145 Aze avune Karinga Nyiragatimbo.

Nta wundi uzakura ikinyoma

Cya Cyunyu cya Kwibingoma,

I Manga ya Ruyege.

Muhisa w’ubugengeri i Mpinga ya Kazirabonde

150 Butwubikiye i Kigembe,

Utugangahuye ikiraba cyari kitwubitse.

Kirabagira-mpinga cya Gicambwa

Uza i Joma uraranuza ingoma.

None ho ngiyo isambu yanyu,

155 Nimuhinge mwo inyonga za Kivangezi

na Kivunga-mikobe

Nakubwiraga imikiko yawe n’Abami,

Ba Bugaragara na Bugaramanyuze

Bakokoye i Nyarusiga.

Baguhaye impundu bose Abagabekazi

160 B’i Muko wa Mwikozi

Ngo gahwitane iyi ngoma.

Urakagire icumu Macumu y’i Kadasaya

Uri uwa Bahorerase

Ba Nyira-ndabarishye ba Sange,

N’iwa Rusaza Rufuka rwa Nyabarinda

165 Rufukura rwa Rufunzo,

Rwagambira na Nkwanzi ya Bicano kuzomwimika,

N’abagome nibazikira nk’inzige

Mu nzigo za Kazirabonde.

Azaba yenda ingabo Karwana

170 Abice kare nk’aba mbere,

Bahere Iramba rya Bunyonga

Bazira Mwunguzi wa Rugwe.

Ye Kirema-mutima, Kiremuza-maganya

Cya Kiragira na Kirema-nshuro,

175 Mushyo utwunamura i Mucubi

Uti : mpore Nyirinjishi zinikije inka,

Ikibi ndakirukanye mu Cyaduka-ngeri.

Urakagire icumu Macumu y’i Kadasaya

Uri uwa ya Mana y’abantu n’Abami

Ba Kirema-mpundu n’iwa Mukarugwe mu Kiriza,

180 Bukokoro yigize Cyimpwi

Cyimpembwe cya Gicacambwe,

Akavuna azamuhora

Umujinya niwangisha inka inyana.

Mu Nkubara za Nyarubari

185 Ab’injishi Nyakirori

Niyiheta no kwima Makara

Makuba ajye guherezwa inkoni za Mugesera.

Related Posts by Categories