NINKABONE INKA ZAGABWE = J’ETAIS LA LORSQUE LES VACHES
FURENT DONNEES
Ce poème de la catégorie “Ikobyo”, fut composé au début du règne du roi Yuhi V Musinga. Son auteur inconnu, s’évertue à justifier la légitimité de ce roi en se basant sur un prétendu testament secret que Rwabugili aurait confié au chef Kabare. Le nom de ce personnage est explicitement mentioné dansce texte. Le style de ce poème est volontairement nébuleux pour cacher ce mensonge. Car, en effet, Rwabugili en personne a intronisé son fils Mibambwe IV Rutalindwa de son vivant. L’éviction de Rutalindwa par les oncles de Musinga, dont Kabare justement, est un acte injustifiable.
Ninkabone inka zagabwe
Ziba mpatsi
Bene inka ya Shorera
Bashorera mbu
005 Ba Nyarugogwe na Rugondo
Mu guca uruzi
I Ntaraga za Nyacyumba.
Kirabagi irabashinja inkoni
Kinyogwe mu Kanyuza
010 Akuje ingiga ya Cyugurura
Ni ko bucya zihabwa inzu y’iteka.
Ni ko bucya zerekwa imfura
Mu mpfuke za Kinywa-nyumbu.
Ubuhatsi i Nkimba zirabusibiye
015 Ntizerekwe ibitugu
Nk’izirinze umumira w’inda
I Nyabitere bya Mutaga
Amacwa akazizingira umubiri.
Nari umuroba sinijanwa,
020 Urubu rw’ingoma ni urwawe.
Mugabo wihimba amaronko
Wa Murongora-ngezi wa Rubazi
Ntakubaza nkuzi
Busabo yakuduhayira.
025 Nincyura urubu
Nakumbuye Cyigira i Nyankongi
Zitabaje ingobyi
Zikigwa i Nyakabuye.
Umwijima niwigira umwungeri
030 W’inka za Mukoro,
Mwimana-njyishywa wa Mwimikana-ngezi
Wa Nzaratsi ya Rubaza
Uze ubaze Kabare
Ijambo rya Ruhanga.
035 N’umuburana w’ubwiru
Ni Rugibwa uyu uzahagurutse Munoni
Ingoma idahamagaje
Nzi ko ari we wadutabaje
Amanywa agumye.
040 Murinzi utiza umuheto
Wa Mutabazi wa Ntabara ya Sabuhoro
Umuseke wishe ijoro
Kuza kutumeza.
Ye mpore ga nimuze muhonge
045 Abangiriye uko yavuze,
Ruhembe rwa muka Yuhi
Ingoma zihese Kigeli.
Na njye ncirako nkwumva
Sinakwumvirana Mwumvirwa-vuba
050 Wa Nsongerwa ya Rubisi
Abo akiza Masambi
Arishya i Musumba.
Kazina-nshuro wadukuye mu magume
Nk’ayo yakuramwo so
055 Mu Magugu atanyaruka ya Nyamagwe
Usanganywe na makungu.
Nkubira ntitwahunze
Ngo Rukumbi yarakamwe
Twishwe ko na Mbanza-bagina.
060 Data Rugumira nkuvuge ndakuzi
Narakubajije Barombera-ngoma
Ba Rwango na Mweru ugaza
Akubwirirana na Bwimba bwa mbere.
Umwumva ni ubyukira inka
065 I Kabuga na Cyinyo
Nagaba Rukondo azawusenga kare.
Kigumanya niba yihinduye
Kirebe cya Muzi
N’impinga ya Gacumu
070 Matabure wanganye na Matabaro.
N’umunagure w’amaso ye
Wa Nsoro ya Busage , ntabazwa
N’i Mwashyika-buye wa Buregeya
Data Rugumira , Rubumba-bahizi
075 Rwa Nyiramahindura na Muhinduka-jurwe
Akubanuriye Rugenzi i Nyakabuye.
Ye Bugabo ga numara kwima,
Izi ngoma uzihe Rubarashi
Nakubura urubu ruzamuramukira.
080 Data Mugema-nkarwe na we
Agira Mugema-nzira
Ati: aya magingo nakuboneye
Uzaba uziguriye kuri Buhiga
Bwa Ngoga ya Bitsiro
085 Matsike yanganye na Misigiro.
Nubyirukana wakumbuye
Inkebe za Muhima
Uze ubaze Karinga ishya
I Bushyaraza-migezi.
090 Data Rugumira Rukangarika-nkiga
Nyamuhisha inka amapfa kabiri,
Ku bukonya bwa kibari
No ku Buhangi bwa Ruvuvu
Ni imicisho yazo uzihore.
095 Ya Nzira ya Kinyura-nsura
Bayimwona ku mubiri
Zigeze ku mariba
Na yo amariba agira amarere.
Ava kongera ingoma
100 I Nduzi ya Rurima
Nuharurukana na Bitondo
Gitamikana , uzashyire Mafundo
Ku ngoma ya Magabaniro.
Data Rugumira nkuvuge ndakuzi,
105 Narakubajije Gahima
I Buhayiro bwa Nyabigasha
Akirinze inkuna ya Bwambukiro
N’inkongi izavuka mwo
No mu Nkoma aza kuyikurana.
110 Kuzayimuzimiza zigeze aho
Mutazimiranwa agira Mutazigurwa
Ati: aya magingo
Nkirinze inkuna ya Mukaza-ruge
Wa Rugeni rwa Nyiramashema
115 Agutahirije ubugingo arakuraga,
Ati : ko wahitiranyije indagu.
Ntibakwimye mbere
Serekera ko wavuze numva
Nsoro akamwitsa Nzabarara.
120 Data Rugumira-mirishyo y’ingoma
Ya Cyumirizwa-ngoma na Cyumirizwa-mfuke
Ruhima akubanuriye ku rwahi na Mugina.
N’inkozi izavuka i Nyamuriro
Umuriro uyimara
125 N’imbaga ya Nyirarweru
Azawukura i Rubaya.
Kivugira-mpundu yakiriye Gihunyu
Cya Kigeli na Cyingati
Ikarora yatswe ingoma.
130 Bugambiro bw’ingoma uzavuka
Mu nyuma za nyina wa Gihora,
Nyagihoresha azima urwangara.
Data Rugumira nkuvuge ndakuzi
Narakubajije Ngabo yica ingomwa
135 Ya Nyirarugambwa na Rwiyamwa
Agushinze imirimo yambere.
Nguhaye Kizi tukicaranye
Ngo ndacibwa mu Ngondo.
Imfura inkura
135 Izaza ku iriba
Ari yo magingo ya Kireta-vubiro.
Izaba ikubiranye kabiri
I Kavumu ka Ngoga ya Rubaka
Uko Manywa asirimba i Kinyoni
140 Ndetse i Kirenge i Kigogoma.
Amaza mwo agakwerwa
Mbe niraze umugabwe wa Nyabadaha
Na we arasubiza Misakura
Agusubiriza Miseke ku nzira.
145 Ashyira inkweno i Buremba
Bwa Misabano ya Ruhara
Ari wo mutima ukwinjiranye
Muhimuranyi ati : uramenye
Ntutindane Nyampundu
150 Yampaye imbazi i Cyingoga.
Ntakuviriye mu ruhando
Ni zo Mudahinduka yaragije Mudahindukanwa
Wa Nyamuhanuka na Muhatsi
Ni Mutara ukotereye Rumeza.
155 Azimuragiza na we
Aziragiriye Muturanya
Yabwiye Mfura-kwezi
Ati : nzamwenda ingoma ivure
Na we aramwumva Rubuga
160 Rubuga ati : barimanye
Mwararanye akabamurikira
Impungenge niba zimiriye impundu
Kuvuga mu misozi
Ya Gikondo na Cyinzoka.
165 Uzakore mu jisho Kirwa i Mugongo
Ahakuye imfizi y’inyagazwa
Nyisunika mu mana ye yaromberewe
Ubukombe arabugira.
Arasubiza Mugunga, Rutikangurugamba
170 Ahagarika Rufuka uri imfura ye,
Ashyira Ngohe ingoma
I Ngage na Kitavura.
Ngoramye yimye aramugushinga
Ati : uramenye Nzirane
175 Ntushakire inzira mu yindi nzu.
Ngo mugira agakona
Uti : bona Rwica-mugoyi
Aramwitsa data-buja Nyakuri.
Nyiri urugo uru
180 Akuduha kare
Ntawatuyobera mu Miroba
Ya Kigumbahiro na Kibyiniro.
Mikore amwimanye
Kudukinga mu minwe
185 Nta Rubanda rukimvura.
Nabyiruye Muturaganya
Simbahisha twanganye
Muraburanire iyo.
Ye bene mu Gisiri
190 Ba Gisakarirwa na Kidasubirwa
Bajyana i Subirwa rya Gisabo.
Ishyamba rya Gisuri
Nkabaga mpiriwe kabiri
Ntarahuga ayo nkuvuga
195 Mwivuga-bumva wa Muvura-butindi
Wa Nyabatimbo na Mutavuguruzwa
Uhora usamariwe
Ndagusanganira.
Ukanaba ga uvugirijwe ingoma.
200 N’imfura yawe
Itari imfumbata-matama
Mufumbizwa-nkumbi wa Nkurikira wa Nyiracumu
Wihese urasanga ndi Mugaru,
Ukaba wa mugabo
205 Wahindukiza imbyeyi za Runyonga.
Ibizaba bya Kiziga-mano
Warasaniye ingoma urayihabwa
Nk’uko warasanira Rweru
Umubunganye uramutahana.
210 Urasubiza urasanira Rweru ejobundi
Karinga yarenganijwe urayizana.
Wasabwa Ngeyo urayikwiye
Mu magume ya Kiyebe
Wayimuye mu bushye
215 Uhawe inka izi.
Uzihawe na Mugabo mu Kabare,
Kanyonga ntiyakwicujije
Ngo abyare icyangwe.
Sem comentários:
Enviar um comentário